Sunday, 19 February 2017

Carmen I

Quid effundo lacrimas, et quare lugeo?
Feras montium timeo, noctibus rugientes,
cor et animum mordentes,
quae maxime mi dolent. Video
etiam illum, hincque ambulantem,
carmenque cantantem, quem relinqui
nocte quadam, quem vespera vidi,
nunc in ponte stantem
aquasque spectantem.

Sed quid effundo lacrimas, et quare lugeo?
Umbras aedium vereor, fluentes
parietes, meis prae oculis moventes,
clamantes media nocte, et trementes
prima luce, dum illum vidi stantem
neque umquam hinc moventem
valde tristem, haesitantem -
qui vertit caput suum, me rogantem:
Quid effundo lacrimas, et quare lugeo?

Quid lacrimes, dico, nescio,
neque causam hic video. Fortasse
feras times montium, vel etiam
aquas rivi, umbrasve cubiculi:
nam sunt milia in mundo, quae
timenda duco. Et amicos, et parentes,
hostis et amantes, et te, amice,
stantem, prae aqua cogitantem,
haec omnia metuo. Hinc est quod
effundo ex lacrimas animo.



Plauti comoediae me taedet amorumque amicae

Hodie conata sum perlegere comedium Plauti, cuius titulus est 'Epidicus'. Epidicus est nomen servi callidi, qui saepe fraude et perfidia dominum filiumque domini decipit. Nescio quo modo (cras pergam legere, nec hodie omnia perlegere possum, nam fabula haud placet mihi) et fiducinam et filiam domini emit, quam ob causam vitae turbantur omnium personarum, quae inveniuntur in hac fabula. Scio multos discipulos linguae latinae maxime amare opera Plauti - vel etiam Terentii - duco vero haec minime sunt lepida.

Quae igitur fabulae placent mihi? Si deberem unam mecum portare ad insulam solitariam in medio maris, certe ponerem Historias Taciti in sarcina mea. Non Annales vellem, sed Historias, quae incipiunt post mortem Neronis tyranni. Fortasse dicitis has non esse fabulas sed res gestas. Quid autem aliud est historia quam fabula longa de doloribus hominum? Insuper hanc sententiam iam iamque dicebam, et nunc iterum ita dico: Tacitus erat rex scriptorum. Ante Livium vixit Herodotus, ante Vergilium Homerus, anteque Ciceronem Demonsthenes. Nullus vero Graeculus reperiri potest, qui 'alterum Tacitum' possumus nominari. Cum enim semper lepidissime narrabat facta, tum sollertissime descripsebat ingenia hominum, ut legendo potui et imperatores et libertos cognoscere, perinde ac si essent amici mei. Alii scriptores historiarum, exempli gratia Livius et Suetonius, res gestas praeteritasque demonstraverunt lectoribus. Tacitus vero et praeterita et instantia et futura est amplexus. Etiam philosophari sciebat; debetis colloquium eius de oratoribus legere.

Quod ad amicos attinet, nuper litteras crebras accepi a Claudia, cuius dies natalias fuit heri. Itaque II pueri, de quibus in prateritis commentariis iam scripsi, ei dederunt dona. Unus, quem appellare K. soleo, magnam copiam vini attulit ei codicemque novum; alter Gabriel quoque codicem dedit, sed etiam carmen cantavit dulcissimum. Nunc puella misera nescit quem potius amet. "Scio" inquit "Gabrielem magis me amare, K. autem benignior videtur mihi...sed nescio utrum hunc delectem necne."

Quas sententias cum legissem, sic ei respondi: "Ut saltem opinor, uterque te amat, nec debes eligere amatorem propter munuscula eius. Exhortor idcirco te diutius cogitare de hac re, ne temere ames. Mihi enim constat amorem esse genus quoddam ignis, quod et nocere potest et fovere...itaque noli festinare, immo deliberare et haesitare."

Ut verum dicam, quamquam amicissima est mihi, nolo semper consilia ei praebere de his nugis. Si amatorem vult, debet - ut iudico - sua sponte suoque ingenio puerum allicere sibi. Quem amorem si ipsa adipisci non potest, nihil facere possum ut adiuvem eam. Amor enim debet naturalis esse, id est, adeptus sine artificiis dolisve. Infelicter homines nos huius saeculi malimus fallere mendaciis quam verum dicere. Fortasse amorem nondum inveni, nam dissimulare haud placet mihi; fortasse alia ratio est. Nihilominus pergam vivere sine praestigiis, quae magis conveniunt maleficiis quam discipulis.

Friday, 17 February 2017

Tragoedia vulgaris

Tragoedia, quam infra vobis enarrabo, mihi videtur vulgaris, id est paene cotidie accidit infelicibus nobis.

Heri in camera, ubi magistra nos docere solet, sedebat una cum paucis puellis. Quorum una repente dixit: "Carolus iste longissime excellit viris! Fateor me nescire utrum eum esse verum hominem necne. Quem cum aspicio, vigilans somniare videor."

Cum faceret hanc orationem, vel potius 'panegyricum' dicam, tacebam. Carolus stabat extra cameram, ante ianuam, omniaque audiebat. Minime autem scivi quomodo possem hoc discipulae dicere, fluentibus enim sententiis magnaque voce formositatem pueri ac elegantiam diu laudabat. Nec Carolus intravit, sed caecis in tenebris latebat. Denique autem limen transiit salutemque nobis omnibus dixit. Puella, quae tam copiose de eo nuper dixerat, statim tacuit, quam ob causam silentium ponderosum factum est.

Carolus spectavit puellam. Puellam aspexit fenestram clausam. Ei miserae maxime commiserabar, scio enim Carolo ea haud placere. Pinguis enim est, et - ne mentiar - foeda secundum iudicium virorum. Nihilominus ex imo corde sperabam fore ut ametur a Carolo desiderato, quem certe magis amat quam ego eundem puerum diligo. Duco quidem eum valde esse pulchrum, non autem praeferendum omnibus pueris. Ut autem opinor, Carolus nullas feminas nisi venustissimas petit, quapropter nequivi eum allicere mihi. Puella igitur, quae ferventissime eum amat, profecto numquam adipiscetur gratiam eius. Quod cum cogitarem, tristis facta sum, quia opinor omnes adulescentes debere amorem consequi.

Feliciter magistra advenit coepitque nos res gestas docere; didicimus nonnulla de statu mulierum saeculorum praeteritorum. Per autem totam lectionem, puella ista - quae iuxta me sedebat - spectabat faciem Caroli ut quid sentiret cognosceret. Qui vero, perinde ac si eam sperneret, avertebat oculos ab conspectu eius diligenterque verba magistrae scribebat in quodam libello. Quod alienum videbatur, solet enim discipulus improbus esse, et numquam ante, nisi fallor, tam assidue audiverat sententias magistrae.

Volo, lectores, vobis praebere meliorem finem fabulae, oportet tamen me omne verum, neque fictum, in his commentariis scribere. Nunc dicam igitur quid postea acciderit: Carolus festinavit e camera, minimeque animadvertit puellam amore gravatam infelice. Puella tristis libros posuit in sacculo, et secuta est umbram eius, haud autem ausa est cum eo colloqui.

Et ego, quid feci? Miserrimam et crudelissimum, ambulantes simul in eadem via, sed tacentes, diu spectabam. O quam mehercle miseri sumus! O quantus dolor hominum, quantus luctus...quoties amare audemus, toties cruciamur.


Tuesday, 14 February 2017

Vita sancti Valentini

Vobis exopto lectoribus felicem festum diem sancti Valentini! Fateor me odisse hunc diem festum, quem numquam celebro. Non cum nemo me amet (ita autem quidem est) sed quia amor, ut saltem opinor, cotidie inter amantes et crescit et celebratur. Quam ob causam operae pretium non est diem unum eligere ad dona accipienda floresque dandos.

Hodie autem ubique videri possunt amantes, rosae, et...nos miseros miserasve, qui accipiunt nihil. Iocor; quamquam mihi maxime placent rosae, sicut Iulia puellula in libro Orbergis clarissimo de familia Romana, nihilominus minime maereo, quod amator non est mihi. Duco enim in hoc orbe terrarum et maiora et meliora esse, quam basia, oscula, dulciaque verba. Spero igitur vos, si sine amante hunc diem festum agitis, quoque gaudere potestis. Nam etiam cum nullum donum iam receperitis, nunc vobis has rosas mitto:
Ut opinor, non debemus tantummodo amantes petere vel etiam lacrimare, quia a nullo amamur. Immo nos oportet fabulam sancti Valentini narrare, sine quo nemo hodie frueretur laetitia amoris. Fortasse autem nescivistis Valentinum esse unum sanctorum, quam ob causam nunc requiritis quisnam fuerit. Vivebat Romae sub imperatore Claudio Gothico, qui eum interfecit, nam Valentinus vir erat Christianus; quidam scriptores etiam tradunt eum fuisse episcopum Narniae. Narnia est oppidum in medio Italiae, haud procul ab urbe Roma. Scriptor egregissimus C.S. Lewis nomen huius oppidi in carta vidit, quod adeo placebat ei ut septem libros de loco mirabili, cui nomen quoque est Narnia, scriberet. Sed haec hactenus; nunc pergam narrare de beatissimo Valentino.

Valentinus non modo minister erat ecclesiae servusque Dei, sed etiam miracula saepe faciebat. Ut exemplum dem, filiam caecam iudicis Asterii sanavit. Quod cum fecisset, nullum praemium poposcit praeter excidium omnium idolorum, quae iudex habebat domi. Infeliciter nescio quo modo imperator Claudius nuntium huius facti audivit, imperavitque militibus ut Valentinum traherent extra muros urbis ibique eum clavis verberarent. Sed Deus, ut solet, diu protegebat fidelem, qui invulnerabilis virtute resistebat ictibus crudelissimis. Denique milites eum iugulaverunt ante portam Flaminiam.

Noli igitur desperare, amice, si hodie domi sedeas solitarius. 'Amicus' dico, non 'lectores', spero enim nemo vestrum indigere consolationibus meis. Si autem has sententias nunc legas et sortem lugeas infelicem, noli, inquam, desperare. Qui enim libros legit, et historias amat, et discit sermones numquam patitur veram solitudinem. Insuper etiam si contristeris, memento miserum Valentinum fuisse tristiorem!

Sunday, 12 February 2017

Prodibo in scaenam

In nuperrimis commentariis scripsi me prodituram esse in scaenam, dixique me plura esse scripturam de hac re. Nunc ergo exponam quid faciam. Nomen tragoediae est 'Jephtha', cuius historia invenitur in libro Iudicum sanctae Bibliae. Anglicus scriptor, cui nomen est Buchanan, hanc fabulam latine reddidit. Jephtha infelicissimus filiam necavit, credebat enim se debere piaculo gratias Deo agere. Nec iustam habebat causam ut tale facinus faceret; proelio vicerat hostes auxilio dei, et volebat 'quid pro quo', ut dicitur, Deo dare.

Nescio quomodo optime hanc sententiam latine scribam, sed in spectaculo uxor Jephthae 'sum'. Id est, me oportet coram omnibus necem filiae lamentare stultitiamque mariti exprobrare. Fortasse hoc facilius videtur vobis, nam soleo cotidie de malis vitae queri, debeo autem haec omnia latine dicere! Ut verum dicam, timeo ne omnium verborum, quae dicenda sunt mihi, obliviscar. Nihilominus mihi maxime placet hoc opus, quia admiror mimas, quae nos spectantes elegantissimis vocibus gestibusque delectant.

Sed nihil boni sine labore. Quapropter hodie diu prae libris sedebam conabarque verba dicenda memoriae mandare. Infeliciter tantummodo minimam partem perdidici, nec possum sine erroribus omnia recitare. 'O sol, o vaga lunae lumina!' Minime, erravi: 'O sol, o vaga lumina lunae!' Heu me miseram, rectene dixi? Ita saltem sentio, nam 'lumina lunae' magis placet quam 'lunae lumina.' Nihil autem refert quid mihi placet; quid vero placuit scriptor? Nescio, nam oblita sum versiculi totius. Et sic horas nonnullas consumpsi legendo, discendo, dubitandoque.

Cras certe plura discam, ne sententiis oblitis, prae discipulis universitatis in dedecora incurram. Si ita fiat, omnibus spectatoribus certe videar stultissima, nec me decet muneri meo deesse. Proeundum est mihi in scaenam, quam ob causam me oportet mimam optimam fieri. Ut opinor, aviti est opus inceptum relinquere vel temere conficere. Pro mea parte, quam optime facienda perficiam quamvis laboriosa.

Heri male dormivi, ex quo sciri potest nova haec medicamenta minime mihi prodesse. Cras litteras scribam ad medicum, ut remedium efficax deposcam. Nunc autem volo historias Taciti legere, in quibus narravit bellum contra 'Civilem' quendam, qui regnante Vespasiano res novas moliebatur.

Friday, 10 February 2017

Eheu recenti corda palpitant metu

Hodie medicum arcessi. Qui mihi postulavit quare obdormire non possem. Statim ita respondi: Quandocumque super lectum iaceo, cor palpitat, mens fremit, membraque movent; quamquam conor quietem capere, pervigilo. Etiam cum fatiger, somnium me fugit. Quae cum audisset, dedit mihi medicus tria genera medicamentorum, quae hac nocte certe sumam, ne iterum per totam noctem, ut infeliciter soleo, patiar dolores animi. Insuper dixit esse mihi mentem 'anxiam', quam ob causam semper de laboribus studiisque meis cogito, nec umquam otium verum invenio. Spero autem fore ut haec medicamenta remedium desideratum mox afferant, ut bonis vitae possim frui.

Nunc enim iudico me esse miseram. Fortasse debeo quiescere cras, non enim opus erit mihi lectiones ullas audire, volo autem ad bibliothecam Britannicam ire ut legam codices. Praesertim in animo habeo opus Petri Abaelardi legere, cui titulus est 'Sic et Non'. Ut satis scripsi, Abaelardum hominem odi; nihilominus admiror facultatem eius scribendi scientiamque rerum theologicarum. In hoc opere collegit sententias magnorum philosophorum, nec lectoribus exposuit suam sententiam, quapropter possumus omnes cogitationes iudicare atque ex his optimam eligere. Nec ullo modo sciri potest quid senserit scriptor ipse de his rebus. Placet mihi hic modus docendi, duco enim discipulos debere sine auxilio magistri adipisci sapientiam.

Maiores autem nostri malebant, ut saltem videtur, omnia accipere ex ore magistri, atque idcirco scriptores persaepe sententias suas addebant fabulis. Ut exemplum proferam, Boccaccio dixit se scribere vitas praeclararum mulierum, sed re vera scripsit morales historias, saepe enim lectorem incitabat ad aemulationem virtutum. Ne mentiar, fruor tamen operibus eius, amo enim de aliis feminis legere. Nihilominus spero plures scriptores invenire, qui tantummodo fabulas scriberent, nec insererent sententias morales. Lego libros, nam oblivisci cupio curarum, omnia vero ista praecepta me turbant angore animi. Sentio enim me oportere maiora et meliora facere, sicut magni viri temporum praeteritorum, nec semper - ut discipuli solent - tempus terere.

Nam multa quidem facienda sunt mihi. Primum debeo memoriae mandare versiculos nonnullos, quia mima facta sum. Ita, quamquam hoc difficile creditu est, prodeo in scaenam. Plura de hac re mox scribam. Etiam necesse est mihi legere, discere...nec opus est mihi pluribus verbis haec omnia exponere, de quibus iam iamque in his sententiis querebar. Nunc cenandum est, neque plura in mente habeo, quae dicenda videntur mihi. Quam ob rem valete, lectores, curatoteque ut vigescatis.



Tuesday, 7 February 2017

Homo diffidens

Heri lacrimavi, nam vidi - vel potius dicam, 'credidi me vidisse' - litteras magistri nostri, in quibus laudavit opera cuiusdam amicae. Quapropter ei (discipulae, non magistro) invidebam et aemulabar. Non sum, ut scitis, invidiosa; haec autem amica paene numquam lectiones audit, ac solet sine magna cura tractatos scribere. Disco vero assidue diligenterque, sed numquam tales laudes accepi. Idcirco cum legissem istas litteras, nequivi indignationem animi retinere, et statim flevi. Postea autem certior facta sum eas non esse litteras magistri; haec erant epistula alterius amicae, non magistri, ut false credideram. Quam ob causam vos exhortor, lectores, ut semper cogitetis antequam agatis.

Hodie vero in animo habeo de alia re queri. Ecce novum genus animalis, quod vocatur homo diffidens. Antea eramus homines 'sapientes', nunc vero nihil restat nobis praeter 'apathiam' vel vacuitatem curarum. Omnia, quae didicerimus, statim mentem fugiunt, neque videmus quae cotidie ante oculos progrediantur. Comedimus cibum, somnium capimus, voluptatem sequimur, fruimurque pane et circensibus. Sed quamquam tempus terimus ludendo, timemus, neque scimus qui simus, quo eamus, quidve velimus. Quemadmodum oves stultae solent, passim vagamur et desideramus ducem.

Nonnulli igitur, velut K., relinquunt studia ut auxilium deorum petant. Alteri malint omnium oblivisci rerum, atque otium consumere in teatro, taberna, foroque. Ego quoque sum homo diffidens, minime autem mihi placet vel ad deos fugere vel ad voluptatem, quae quidem divina videtur multis. Itaque nihil magni aestimo, nihil concupisco, spem teneo nullam. Fortuna me lacessit, et maxillam alteram ei libenter praebeo. Noli, lectores, putare hunc modum vivendi esse beatum, etiam cum Stoici saepe hunc appellarent libertatem. Haec enim apathia quoque est genus servitutis. Fortasse alii, qui aut deos aut amores colunt, vinciuntur catenis cupiditatum; ego autem, quamquam nihil quaero, nihilominus omnibus bonis indigeo. Doleo, quod cupere nequeo, nam curis detractis spes etiam deest.

Adulescentes, qui vivebant aureo illo saeculo Ciceronis, pugnabant ut servarent rem publicam virtutesque Romanas. Proavi nostri ducebant dulce et decorum esse pro patria mori. Et nos, quare vivimus? Nescio. Quid moramur emori? Nam timemus. Quid timemus? Mortem. Curnam? Quia nescimus quid accidat post mortem. Immo debemus, inquam, timere ne moriamur viventes. Quamquam enim cibum sumimus atque aerem spiramus, homines diffidentes sumus, qui nec tranquilitatem nec gloriam sciunt appetere.

In his sententiis mala copiose exprobravi, nullum vero remedium vobis offero. Fortasse haec est vera natura hominum; fortasse maiores nostri secum pugnabant, ut assequerentur honorem. Facilius enim mihi videtur diffidere quam credere, et dulcius marcescere quam vigescere. Sed volo, si fieri potest, scire cur vivamus. Ad quod nati sumus? Plura, ut saltem opinor, quaerenda sunt nobis quam voluptas, desidia, paxque. Infeliciter adhuc nequivi hoc summum bonum invenire. Certe autem rursus conabor, ne homo diffidens semper sim.