Thursday, 5 January 2017

Commentarii XI: Finis itineris

a.d. III Non. Ian. MMXVII A.D. 

Hodie bene mane surrexi, somniabam enim me esse in Australia una cum amicis. Nolui autem horum meminisse, quam ob causam me excitavi nescio quo modo atque in balneum ivi. Posthaec profecta sum ad tabernam ut panem emerem; emi panes, qui habebant formam lunae. Hoc genus cibi, quod 'croissant' gallice vocatur, est praeclarum. Ubi redivi ad cauponam, vidi meam matrem e lecto surgentem. Ei dedi frustulum panis (nam reliquam partem iam comederam), quod maxime placebat. Post ientaculum ibimus ad regiam pulcherrimam antiquorum ducum Gallorum. Hic locus nominatur 'Versailles'; sicut vos iam vidi has aedes in nonnullis spectaculis librisque, sed volo tamen hoc mirabile aedificium cum oculis aspicere tum manibus tangere. Spero quoque fore ut abulare in horto formosissimo possim reginae Mariae, quae una cum suo marito Ludovico interfecta est a desciscentibus.

Heu, me miseram! Mox enim debebo reverti ad Britanniam, quae terra mihi videtur barbarissima. Magis enim placent cibum, vinum, gentesque Europae. Insuper his diebus nuperrimis nihil praeter libros latine scriptos legebam; cum autem pervenero Londinium, opus iterum mihi erit, ut solebam, res gestas discere tractatosque scribere. Sicut vero omnes discipuli maxime odi sententias componere de rebus, quas disco. Difficile quidem est narrare quid antea quam nata sim acciderit. Haud tamen me decet ita queri de futuris laboribus, nemo enim potest in perpetuum otio frui, ac vita nimis otiosa nos profecto nocet. Nos igitur oportet laborare, ut plura discamus, neque debemus languorem desiderare. Cupiditas enim laborandi est propria hominibus, inertia vero bestiis.

Quamquam industriam laudo, nihilominus scio animum meum saepius ab otio allici. Verbis Horatii (semper inveniri carmina possunt huius scriptoris, quae auctoritatem afferunt nostris cogitationibus): 'Beatus ille qui procul negotiis, ut prisca gens mortalium.' False autem credebat maiores suos fructos esse tranquillitate. Hi 'beati' enim quoque tempus consumere solebant laborando pugnandoque, atque idcirco perfugium nullum est nobis, quo possumus vitare curas vitae.

Prima vigilia
*Mulier, quae aedibus praeest.

Eheu! Irascor, nam litteras accepi a copa*, quae dixit se intravisse in meum cubiculum, quamquam eram - atque adhuc sum - in Gallia, ibique inveniebantur, ut mihi nuntiavit, quaedam sordida pocula super mensam. Cum epistulam talem legerem, litterae certe excitaverunt iram, minime enim duco eam debuisse res meas inspicere, me absente. Insuper haud erravi, ut saltem opinor: nam licet mihi relinquere res sordidas in cubiculo, ut omnis homo solet.

Nesciebam quidem, copa, me oportere semper curare ut cubiculum esset mundum purumque. Fateor me nonnumquam esse lutulentam, neque volo cubiculum meum polluere, sed otium saepe deest ad omnia tergenda. Abhinc IV menses incepi sub tecto tuo, copa, habitare; neque in hoc spatio temporis quietum harum aedium ullo modo turbavi. Itaque ignosce mihi, quod nonnulla sordida pocula relinqui domi. Melius esse nemo negat in mundo cubiculo dormire. Nec autem puto te recte fecisse nec tibi assentior. Saepe enim discipuli pocula inquinata cibo ponunt in mensam, neque duco hoc crimen esse adeo atrocissimum. Noli itaque, precor, me litteris copiosis molestare. Certe enim tibi reddidero cubiculum mundissimum, antequam proficiscar ad alias aedes.

Ne mentiar, nescio cur haec litterae me adeo turbent. Fortasse irascor, odi enim istos, qui solent invadere domum meam sine praemonitione. Custodit aedes, quam ob rem est in potestate copae quandolibet cubiculum videre; credo autem hunc ingressum esse barbarissimum. Si vellem intrare cubiculum eius, certe rogavissem, antequam accederem ad limen. Scio me fortasse nimis esse pronam irae, neque cupio temere ei maledicere. Nihilominus commoveor maxime ac puto mihi iniuriam esse factam! Ecastor spero me numquam iterum visuram esse hanc copam molestissimam, intellego autem hoc fieri non posse.

Pridie Non. Ian. MMXVI A.D. 

Nescio quare, sed omnia me irritant hodie. Summo cum gaudio basilicam dominae nostrae praeclarissimam vidi, et libenter inscriptiones in parietibus legi intellexique. Postea autem sentiebam me valde fatigari, neque placebat mihi diutius ambulare per Lutetiam. Immo volebam ad cauponam redire ut quiescerem, quamquam cras erit ultimus dies, quem possum in Gallia agere. Omnia dolent mihi, mundus ipse me lacessit; cur nequeo otio frui, quod mox locum dabit laboribus? Itaque irascor quod irata sum, neque scio remedium huius morbi.

Fortasse me oportet de melioribus laetioribusque scribere, nec semper queri. Ab ineunte aetate solebam animadvertere possimum neglegereque optimum, quam ob rem etiam nunc difficile fieri potest ut gaudeam. Cum necesse est mihi ad lectiones ire ut discam, minus contristor, animum enim adicio litteris. Nunc vero quoniam fruar otio, animus turbatissimus videtur, nec potestas est mihi depellandae irae, cuius causae incognitae sunt.

Aspicite, lectores, quam copiose queror! Remedium si scitis huius morbi, quaeso, adiuvate me. Hoc non est, ut saltem credo, taedium vitae; nec angor est animi. Nomen doloris nescio, crucior tamen; quo minus possim me liberare sollicitudine. Sed haec hactenus, nolo enim semper loqui de tempestatibus cordis. Immo vobis plura narrabo de basilica nostrae reginae.

Fenestrae huius aedificii miris modis ornantur, atque aspici possunt imagines sanctorum in tabulis vitreis. Etiam cernuntur signa nonnulla, ex quibus vita Christi discitur. Ut exemplum proferam, vidi Christum inter sacerdotes loquentem in templo, eumque docentum discipulos ac aegrotos curantem. Facultas mihi deest narrandi, quam ob causam nequeo mirabilem basilicam vobis depingere verbis. Ecce igitur tabula, quae docet vitam sanctae Genovefae:


Ut verum dicam, adeo admirabar ecclesiam ut nescrirem utrum magis mihi placeret haec basilica an regia pulcherrima 'Versailles'. Iudico tamen magis libuisse hanc basilicam. Nam in horto regiae vidi ovem nigram stantem procul ab aliis; egebat lana et neglegebatur ab omnibus. Effundi lacrimas, miserebar enim huius, quae mihi videbatur aegrota. Animalia omnia amo, nec possum me retinere, ne fleam, cum ovem miserrimam aspicio. Nec potui eam servare, haud enim licebat mihi hanc abducere domum ab hortis regiae. Spero fore ut melius valeat, neque diu dolorem patiatur. Ovis carissimae, si possem, certe tibi meliorem domum darem, ne tam miserabiliter herbam semper rumineris sine amico aliquo. Numquam obliviscar tui, me enim vehementer commovisti.

Non. Ian. 

Cras proficiscar Londinium; vale nunc dico terris litoribusque Europae pulcherrimae. Hodie gaudeo, nam turrem 'Eiffel' vidi, quae est prope campum Martium (Gallorum autem, non Romanorum...) Postea ivi ad sepulcrum imperatoris optimi maximique huius gentis - id est monumentum Napoleonis Bonapartis. Legi has sententias super ianuam: 'Opto ut cineres requiescant mei in ora fluminis Sequanae apud populum Gallicum quem adeo amabam.' Haec scriptae erant gallice, conata vero sum litteras latine reddere.

In medio sepulcri aspexi magnum sarcophagum, in quo dux ille nunc dormit; circum quem nomina proeliorum eius praeclarorum vidi inscripta. Exempli gratia 'Austerlitz' atque 'Iena' animadverti. Multa signa quoque sunt in hoc monumento, quae viatores docent vita Napoleonis factaque egregia. Dux ille enim non modo protegebat libertatem Gallorum, sed etiam iam iamque donabat iis gloriam. Scribebat leges, aedificabat ludos, et pugnabat contra reges potentes totius Europae, eoque modo utebatur brevi spatio temporis ut obtineret aeternam clarissimam famam. Ut certe videtis ex his sententiis, maxime eum admiror, et spero fore ut vivam sicut Napoleon, qui quidem sciebat 'diem capere.'

Traditum est Iulium Caesarem adulescentem vidisse tumulum Alexandri Magni, quam ob causam paenituit, nam Alexander annum agens vicesimum iam vicerat terras nonnullas, Iulius vero adhuc nihil perfecerat memorabile. Postea autem animum adiciebat rebus maximis, ne videretur tardior quam divus iste Alexander. Hodie, aspiciens gloriam Napoleonis, quoque consilium cepi laborandi discendique, ut eum superarem sapientia, minime enim eum bello possum superare.

Nam facultas pugnandi mihi deest; nescio vero utrum hoc bonum sit necne. Semel in mea vita pugnavi; incitata contumeliis discipulam aliam verberavi. Quae, ut puellulae solent, statim incepit flere. Quamquam eam 'vici', sentiebam me haud esse victricem, sed nequissimam. Nullus enim victor est, cum unus alteri nocet. Qua de causa nolo Napoleonis facultatem bellandi aemulari, sed tamen virtutes eius admiror, quae exaequandae mihi videntur.

In hoc monumento etiam aspexi galeam ducis armaque. Quae omnia mihi placebant, ex his enim didici eum fuisse parvum, sicut homunculus niveus Frosty (quem valde desidero). Vidi quoque equum Napoleonis; hoc est verum corpus animalis, quod Britannici ad Europam ex insula 'Sancta Helena' tulerunt, ubi dux mortuus est in exilio post caedem Waterlooensem. Insuper didici - antea enim haud hoc sciveram - Waterloum esse oppidum Belgicum. Semper mihi constabat hunc locum in Britannia esse: quam stultissima nonnumquam videor!

Cum hodie tam laeta essem, aegre nunc valeo, quia contristor: Cur debeo redire Londinium? Quare nequeo hic manere et discere? Praesertim excrucior sollicitudine, nam istas litteras molestissimas accepi a copa, cui spero me non obituram esse cras. Etiam nolo animum adicere studiis (quamquam supra dixi me velle sapientiam adipisci). Insuper cum debebo tractatos scribere de regibus Gothorum, tum necesse erit mihi ad bibliothecam Britannicam ire. Me oportet enim nomen ibi subscribere, ut liceat mihi libros huius bibliothecae legere. Spero itaque fore ut hoc beneficium adipiscar.

Vix scio quomodo possim vitam Londiniensam pati, nam nulli amici sunt mihi in ista urbe. Sed omnia orta cadunt, neque ullus homo potest in perpetuum otiose vivere. Quam ob rem revertar, nolens volens, ut plura in universitate discam. Ex otio per laborem ad sapientiam transitur; quamquam nunc recuso, via enim videtur mihi ardua, mox fructus diligentiae capiam.

Gratias vobis ago, lectores, quod tam libenter una cum me per Europam iter fecistis. Mox profecto plura scribam de vita discipulae, nunc autem vos relinquam hac ultima imagine:

                                                         Ego et cineres Napoleonis

2 comments:

  1. gratias tibi ago ob commentaria tua. persevera ea scribere atque exponere, te amabo. mihi doces linguam latinam!

    ReplyDelete
    Replies
    1. Gaudeo, quod te adiuvare verbis his humilimis possum. :)

      Delete